Chúa Thánh Thần – Đấng Canh Tân

Chúa Thánh Thần – Đấng Canh Tân

Cv 2,1-11; 1 Cr 12,3b-7.12-13; Ga 20,19-23

Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống không chỉ là việc tưởng niệm một biến cố trọng đại đã xảy ra trong lịch sử cứu độ, nhưng còn là việc cử hành sự hiện diện sống động của Chúa Thánh Thần vẫn đang không ngừng hoạt động để đổi mới Hội Thánh và thế giới hôm nay.

Các bài đọc phụng vụ hôm nay cho thấy cách cụ thể quyền năng đổi mới ấy đang biến đổi đời sống các môn đệ. Trước khi lãnh nhận Chúa Thánh Thần, các ông vẫn sống trong tâm trạng hoang mang, sợ hãi và khép kín sau biến cố Thập giá. Nhưng kể từ khi được tràn đầy Thánh Thần, những con người từng run sợ ấy đã trở nên can đảm, mạnh dạn bước ra khỏi căn phòng đóng kín để loan báo Đức Kitô phục sinh.

Sự biến đổi ấy cho thấy Chúa Thánh Thần chính là nguồn sức sống và sức mạnh của Hội Thánh và các Kitô hữu. Vì thế, phụng vụ lễ Hiện Xuống hôm nay mời gọi chúng ta nhận ra vai trò của Chúa Thánh Thần trong đời sống đức tin của người Kitô hữu cũng như trong sứ mạng của Hội Thánh. Chính Ngài đổi mới tâm hồn con người bằng ơn tha thứ và bình an; xây dựng cộng đoàn trong sự hiệp nhất và yêu thương; đồng thời thúc đẩy các tín hữu ra đi làm chứng và loan báo Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay.

1. Chúa Thánh Thần Canh Tân Tâm Hồn

Bài Tin Mừng theo thánh Gioan đưa chúng ta trở về với khung cảnh đầy lo âu của cộng đoàn các môn đệ sau biến cố Thập giá. Thánh sử ghi lại rằng: “Các cửa đều đóng kín, vì các ông sợ người Do-thái” (Ga 20,19). Hình ảnh ấy không chỉ diễn tả một không gian vật lý khép kín, nhưng còn phản ánh trạng thái nội tâm của các môn đệ: sợ hãi, bất an và mất phương hướng.

Thực trạng ấy cũng là kinh nghiệm quen thuộc của con người mọi thời. Khi sống trong tình trạng tội lỗi hay thất vọng, con người thường có xu hướng khép kín chính mình: khép kín trước Thiên Chúa, khép kín trước tha nhân, và khép kín ngay cả với chính lương tâm mình.

Chính trong bối cảnh ấy, Đức Kitô phục sinh đã hiện đến giữa các môn đệ và lời đầu tiên Ngài nói là: “Bình an cho các con” (Ga 20,19). Đây không chỉ là một lời chào, nhưng là quà tặng cứu độ của Đấng Phục Sinh. Bình an ấy phát xuất từ sự giao hòa với Thiên Chúa.

Sau lời chúc bình an, Đức Giêsu “thổi hơi” trên các môn đệ và nói: “Các con hãy nhận lấy Thánh Thần” (Ga 20,22). Hành động ấy gợi lại trình thuật sáng tạo trong sách Sáng Thế, khi Thiên Chúa thổi sinh khí vào con người đầu tiên (x. St 2,7). Giờ đây, qua việc ban Thánh Thần, Đức Kitô khai mở một cuộc tạo dựng mới.

Điều đáng lưu ý là ngay sau khi ban Thánh Thần, Đức Giêsu trao cho các Tông đồ quyền tha tội: “Các con tha tội cho ai, thì tội người ấy được tha” (Ga 20,23). Qua đó, Tin Mừng cho thấy rằng một trong những công trình đầu tiên Đức Kitô phục sinh trao cho Hội Thánh nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần chính là sứ vụ giao hòa và tha thứ. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: “Chúa Thánh Thần làm cho con người được nên công chính nhờ kết hợp với Đức Kitô và thông phần vào mầu nhiệm Vượt Qua của Người” (GLHTCG, số 1987). Trong cùng chiều hướng ấy, Đức Giáo hoàng Phanxicô cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng ở đâu có tha thứ và hòa giải, ở đó Chúa Thánh Thần đang hoạt động.

Nhìn vào đời sống hôm nay, biết bao người vẫn đang sống trong những “cánh cửa đóng kín” của ích kỷ, oán giận và thất vọng. Vì thế, lễ Hiện Xuống nhắc chúng ta rằng không thể có sự canh tân đời sống Kitô hữu nếu không có sự hoán cải nội tâm; cũng không thể có bình an đích thực nếu thiếu ơn tha thứ và giao hòa. Cho nên, hãy mở lòng cho Chúa Thánh Thần, có nghĩa là: dám trở về trong bí tích Hòa Giải, biết tha thứ cho nhau, biết bỏ đi những oán giận, và để cho Thiên Chúa đổi mới trái tim mình.

2. Chúa Thánh Thần Canh Tân Cộng Đoàn

Nếu bài Tin Mừng nhấn mạnh đến vai trò của Chúa Thánh Thần trong việc đổi mới tâm hồn con người, thì bài đọc II lại cho thấy Ngài chính là nguyên lý hiệp nhất của cộng đoàn Hội Thánh. Thánh Phaolô khẳng định: “Có nhiều thứ ân sủng, nhưng chỉ có một Thánh Thần” (1 Cr 12,4), và Ngài tiếp tục dùng hình ảnh thân thể để diễn tả Hội Thánh: “Chỉ có một thân thể nhưng có nhiều chi thể” (1Cr 12,12).

Theo thánh Phaolô, sự hiệp nhất mà Chúa Thánh Thần thực hiện không phải là sự đồng nhất máy móc, nhưng là sự hiệp thông trong đa dạng. Mỗi người được trao ban khả năng, trách nhiệm và đặc sủng khác nhau, nhưng tất cả đều quy hướng về việc xây dựng Thân Thể Đức Kitô.

Công đồng Vaticanô II khẳng định: “Chúa Thánh Thần phân phát những ân huệ đặc biệt cho các tín hữu thuộc mọi cấp bậc để họ có khả năng và sẵn sàng đảm nhận các công việc và trách nhiệm nhằm canh tân và mở mang Hội Thánh” (LG 12). Điều đó có nghĩa: không ai là vô ích trong Hội Thánh; không ai có tất cả mọi ân huệ; và cũng không ai được phép sống tách biệt khỏi cộng đoàn.

Tuy nhiên, trong đời sống thực tế, con người lại thường có xu hướng biến sự khác biệt thành nguyên nhân của chia rẽ. Ngày nay, một trong những cám dỗ lớn nhất là lấy sự khác biệt làm lý do để loại trừ nhau: khác quan điểm thì chống đối, khác trách nhiệm thì ganh đua, khác khả năng thì đố kỵ. Nhiều khi, thay vì nhìn nhận sự phong phú nơi người khác như một quà tặng của Thiên Chúa, con người lại xem đó như một mối đe dọa cho vị trí hay uy tín của mình. Từ đó phát sinh não trạng phe nhóm, hơn thua và cạnh tranh ngay cả trong đời sống cộng đoàn. Không ít khi, những chia rẽ trong cộng đoàn không bắt nguồn từ những vấn đề lớn lao, nhưng từ sự thiếu khiêm tốn, thiếu lắng nghe và thiếu tinh thần hiệp thông. Khi cái tôi được đặt lên trên ích chung, cộng đoàn rất dễ trở thành nơi so sánh và đối đầu hơn là nơi nâng đỡ và cộng tác với nhau trong tình yêu.

Nhưng biến cố Hiện Xuống cho thấy một viễn tượng hoàn toàn khác. Mọi người từ nhiều dân tộc và ngôn ngữ khác nhau đều nghe các Tông đồ nói “tiếng bản xứ của mình” (Cv 2,6). Điều đó cho thấy Chúa Thánh Thần không xóa bỏ sự khác biệt, nhưng làm cho những khác biệt ấy trở thành phương thế dẫn đến hiệp thông. Đức Giáo hoàng Phanxicô gọi đó là “sự hòa hợp do Chúa Thánh Thần tạo nên.” Ngài nhấn mạnh rằng:  “Chúa Thánh Thần không xóa bỏ những khác biệt, nhưng làm cho mọi sự hòa hợp mà không biến chúng thành một sự đồng dạng nhạt nhẽo” (Bài giảng Lễ Hiện Xuống, 28.05.2023).

Trong đời sống giáo xứ hôm nay, điều chúng ta cần không phải là ai cũng giống nhau, nhưng là biết cộng tác với nhau trong yêu thương: ca đoàn, giáo lý viên, hội đoàn, giới trẻ, các gia đình, tất cả đều là những chi thể của cùng một Thân Thể Đức Kitô. Vì thế, một cộng đoàn trưởng thành không phải là cộng đoàn không có khác biệt, nhưng là cộng đoàn biết để cho Chúa Thánh Thần hướng dẫn, hầu biến khác biệt thành hiệp thông và đa dạng thành phong phú.

3. Chúa Thánh Thần Canh Tân Sứ Vụ

Phụng vụ lễ Hiện Xuống còn nhấn mạnh rằng Chúa Thánh Thần không chỉ đổi mới nội tâm con người và xây dựng sự hiệp nhất nơi cộng đoàn, nhưng còn thúc đẩy Hội Thánh ra đi loan báo Tin Mừng.

Sách Công vụ Tông đồ cho thấy ngay sau khi lãnh nhận Chúa Thánh Thần, các môn đệ bắt đầu “lên tiếng nói” và mọi người đều nghe các ông loan báo “những kỳ công của Thiên Chúa” (Cv 2,11). Nếu trước đó các ông còn sợ hãi, khép kín và đóng chặt cửa nhà, thì giờ đây các ông đã mạnh dạn bước ra để công khai làm chứng cho Đức Kitô phục sinh. Điều đó cho thấy dấu chỉ quan trọng của người thực sự sống theo Thánh Thần chính là tinh thần truyền giáo. Người được Thánh Thần biến đổi không thể khép kín đức tin nơi bản thân mình, nhưng luôn thao thức đem Tin Mừng đến cho tha nhân.

Chính vì thế, Đức Giêsu nói: “Như Cha đã sai Thầy, Thầy cũng sai các con” (Ga 20,21). Hội Thánh hiện hữu không phải để khép kín trong chính mình, nhưng để trở thành dấu chỉ cứu độ giữa lòng nhân loại. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II khẳng định: “Chúa Thánh Thần là tác nhân chính của công cuộc truyền giáo” (RM  21). Điều đó có nghĩa rằng truyền giáo không chỉ là nỗ lực hay sáng kiến của con người, nhưng trước hết là công trình của chính Chúa Thánh Thần. Chính Ngài thúc đẩy Hội Thánh bước ra khỏi sự an toàn, vượt qua sợ hãi và can đảm đem Tin Mừng đến cho thế giới.

Đức Giáo hoàng Phanxicô cảnh báo rằng một Hội Thánh khép kín, chỉ lo cho sự an toàn và những sinh hoạt nội bộ, sẽ trở nên “bệnh hoạn” và đánh mất sức sống truyền giáo của Tin Mừng (x. EG 49). Lời cảnh tỉnh ấy càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đời sống Kitô hữu hôm nay, khi nhiều người vẫn sống đạo theo kiểu giữ đạo cho riêng mình: đi lễ nhưng ngại làm chứng, tin Chúa nhưng thiếu can đảm sống các giá trị Tin Mừng, giữ đức tin nhưng không dám chia sẻ đức tin.

Trong khi đó, Chúa Thánh Thần luôn thúc đẩy người tín hữu bước ra khỏi “vùng an toàn” để trở thành chứng nhân của tình yêu Thiên Chúa. Việc loan báo Tin Mừng hôm nay không chỉ được thực hiện bằng lời nói, nhưng còn bằng chính đời sống cụ thể của người Kitô hữu: đời sống bác ái, tha thứ, phục vụ và lòng thương xót. Bởi vì, người ta có thể không đọc Kinh Thánh, nhưng họ vẫn “đọc” cuộc đời của người Kitô hữu mỗi ngày. Vì thế, người sống theo Chúa Thánh Thần là người biết dùng “ngôn ngữ của Tin Mừng”: ngôn ngữ của yêu thương thay cho hận thù, ngôn ngữ của hiệp nhất thay cho chia rẽ, và ngôn ngữ của hy vọng thay cho thất vọng.

Kết Luận

Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống hôm nay giúp chúng ta nhận ra một chân lý rất quan trọng: Chúa Thánh Thần luôn là Đấng canh tân Hội Thánh và thế giới. Chính Ngài biến đổi những con người sợ hãi thành những chứng nhân can đảm; biến những cộng đoàn chia rẽ thành hiệp nhất yêu thương; và biến những tâm hồn khép kín thành những con người sẵn sàng lên đường loan báo Tin Mừng. Đó cũng là điều mà Hội Thánh không ngừng cầu xin: “Lạy Chúa, xin sai Thánh Thần Chúa đến, và xin canh tân bộ mặt trái đất” (x. Tv 104,30).

Ước gì lời cầu nguyện ấy trở thành khát vọng sâu xa của mỗi người chúng ta, để từ những “cánh cửa đóng kín” của sợ hãi và ích kỷ, chúng ta biết mở lòng ra cho Thiên Chúa và tha nhân, hầu can đảm trở thành những chứng nhân sống động của Tin Mừng giữa thế giới hôm nay. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành

Nguồn tin: https://www.dcvphanxicoxavie.com