Thầy Tôi
Một ông già ngồi trên băng ghế, một chàng thanh niên đến gần bên:
– Thầy có nhớ con không?
– Ông già trả lời. KHÔNG!
– Người thanh niên nói với ông, mình là cựu học sinh của ông ấy.
– Thầy giáo già nói.”À.! cậu đã trở thành gì? Cậu đang làm việc gì bây giờ?”
– “Con cũng làm giáo viên rồi.”
– “À, vậy là tốt quá, giống tôi.” ông già nói.
– Vâng giống thầy. Con đã trở thành một giáo viên nhờ có thầy, thầy đã truyền cảm hứng cho con được như thầy.
– Ông già tò mò hỏi: khi nào cậu đã có quyết định này?
Người thanh niên kể cho ông nghe câu chuyện như sau:
Ngày xưa ấy, một người bạn cùng lớp, đi học với chiếc đồng hồ mới toanh. Chiếc đồng hồ này thật là hợp mắt, con muốn có nó và quyết định trộm nó. Ngay sau đó, bạn con nhận thấy chiếc đồng hồ bị mất trộm và lập tức phản ánh với thầy. Thầy nói với chúng con: Có một chiếc đồng hồ đã bị đánh cắp trong giờ dạy của tôi hôm nay. Ai đã ăn cắp thì phải trả lại! Con đã không trả lại, vì chiếc đồng hồ này khiến con muốn có nó… Tệ quá! Sau đó thầy đã đóng cửa lại, yêu cầu chúng con đứng lên và tìm kiếm tất cả cho đến khi thấy chiếc đồng hồ.
Ngày đó, thầy đã bắt chúng con, tất cả phải nhắm mắt lại. Chúng con đã làm thế. Khi thầy lướt qua túi của con, thầy đã tìm thấy chiếc đồng hồ và lấy nó. Thầy cứ lướt qua qua túi mọi người cho đến khi thầy nói: “Mở mắt ra đi các nhóc, tôi đã tìm thấy chiếc đồng hồ.” Thầy đã không nói với con bất cứ điều gì và thầy cũng không bao giờ nói về chuyện này nữa. Thầy không hề nói ai đã đánh cắp chiếc đồng hồ. Ngày đó, thầy đã cứu vớt danh dự của con. Đó cũng là ngày đáng xấu hổ nhất trong cuộc đời con. Tuy rằng, thầy đã không mắng con hay dạy cho con một bài học về đạo đức, thế nhưng, điều đó đã ‘khai sáng’ cho con. Nhờ thầy mà con hiểu được người thầy là gì và giá trị của người làm thầy. Và thế, con đã được thầy thắp lên ngọn lửa để trở nên một người thầy đó!
– Thầy còn nhớ tình tiết này không?…
– Thầy giáo già trả lời: Tôi có nhớ cái đồng hồ bị đánh cắp đó và quả thực, tôi đã tìm trong túi mọi người, nhưng thú thực là tôi không nhớ cậu, vì tôi cũng nhắm mắt khi tìm nó.
***
Mẫu chuyện trên quá là đã mang lại cho bạn đọc những bất ngờ với những xúc cảm khó tả. Thật giá trị khi lý tưởng trở thành một giáo viên lại đốt lên trong tâm hồn chàng thanh niên một cách đơn giản, bình dị và thanh cao đến thế. Từ một vấn đề xem ra vô cùng ngây dại của lũ trẻ con, nhưng lại được chuyển hóa thành một bài học một cách đầy khéo léo bởi người thầy, và thế, chính sự khéo léo đó lại thắp lên ngọn lửa cho cả một cuộc đời. Thế nhưng, tưởng chừng hành động của người thầy kìa chỉ dừng lại ở đó, ai ngờ đâu, ngay cả nhân vật trong chuyện cũng phải giật mình khi biết tườm tận sự thật: vì tôi cũng nhắm mắt khi tìm nó. Chắc hẳn, người thầy đã nhắm mắt khi tìm chiếc đồng hồ bị đánh cắp, nhưng cũng nhắm mắt để tìm lại phẩm giá của một cậu học trò hư hỏng. Đó là cách để người thầy truyền cảm hứng cho chàng thanh niên biết phải làm gì trên con đường sự nghiệp sắp tới.
Cuộc sống hồm nay chắc hẳn không thiếu những câu chuyện nhân văn như thế, thế nhưng, để cảm nghiệm được giá trị của nó lại là một vấn đề. Người ta thường chỉ biết nhìn đăm đăm vào chấm mực nhỏ trên trang giấy trắng, chứ ít ai để tâm đến cả trang giấy trắng còn có thể viết lên đó những dòng chữ thật đẹp. Sống với nhau, người ta dễ nhìn thấy lỗi lầm, khuyết điểm và giới hạn của nhau, nhưng lại thật khó để cảm thông, tha thứ và sẻ chia cho nhau. Người ta dễ lên án người khác khi chưa kịp suy nghĩ thấu đáo hay khi chưa biết cách chuyển hóa vấn đề. Song, điều đó cũng thật dễ hiểu khi thế giới và con người hôm nay luôn vận hành trong sự cạnh tranh, đối đầu và hơn thua được mất. Cho nên, người vấp ngã nhiều khi lại là kẻ tạo niềm vui cho thế giới; ai đó phải chịu thiệt thòi lại là cơ hội cho kẻ khác ăn mừng khi biết mình có thể giảm bớt một đối thủ. Đó quả là khúc quanh co đầy bi hài, dở khóc dở cười giữa chợ đời hôm nay. Phải chăng, thế giới hôm nay quá nhiều xáo trộn để rồi cần phải thức tỉnh lại lương tâm, lương tri và lương năng nơi lòng người nhân thế? Thế giới hôm nay cần một thứ ‘thuốc’ chữa! Đành lòng.
Câu chuyện trên để lại những bài học thật đáng gẫm suy. Sống trên đời này, chúng ta luôn có những bậc ân sư, luôn có những người thầy đã đi qua cuộc đời và để lại vô vàn những bài học quý giá. Có những bậc thầy đã thắp lên ngọn lửa đầy hy vọng cho người học trò; có những vị tôn sư đã đổ đầy những bày học quý giá nơi vạt hành trang vào đời của người môn đệ; lại có những vị đã thổi bùng lý tưởng cho những gì còn dang dở… Hành trình sư đồ của ai đó nhiều khi dài ngắn khác nhau, mang lấy những dấu ấn khác nhau và thấm đượm những nấc thang giá trị khác nhau, tuy nhiên, mỗi hành trình lại là một câu chuyện, mỗi dấu ấn nhiều khi là bước chuyển mình của một lối đi, hay nhiều khi nó lại là câu trả lời viết lên định mệnh của một cuộc đời. Có những người thầy chỉ đưa đò một lần mà soi sáng cho cả hành trình người môn đệ, nhưng cũng có những người thầy vẫn cần mẫn đưa đò ngày đêm mà người ta lại quên mất công ơn. Có người theo thầy thật nhiều, nhưng chẳng học được điều gì từ thầy; có kẻ chẳng hề theo thầy, nhưng lại học từ thầy rất nhiều.
Cuộc sống luôn mang lấy những sắc thái khác nhau và cũng có những câu chuyện chứa đựng những hương vị khác nhau. Dẫu vậy, để có cái nhìn tinh tế, để có một sự xử trí thông mình, mang đến một thứ giá trị nhân văn nào đó, đôi lúc không phải chỉ nhờ khả năng của khối óc nhưng còn nhờ bởi trái tim. Nhiều khi, kẻ dẫn lối lại là kẻ bị mù, người cõng người khác trên vai lại là người tàn phế. Thế nhưng, kẻ dẫn lối nhiều khi không phải nhờ đôi mắt; người dẫn đường nhiều khi không phải nhờ đôi chân, mà là nhờ con tim đầy ắp tình thương và tâm hồn tràn đầy độ lượng.
Giữa cái lý và cái tình luôn phải có một sự dung hòa nhất định. Khi cái lý lên ngôi, nó khiến cho cuộc sống này trở nên khắc nghiệt và lành lẽo vô cùng. Người với người nhiều khi lại là đối thủ của những cuộc đấu trí tàn khốc. Và thế, hơn thua được mất lại là chất liệu làm nên sân khấu cho những cuộc cách mạng vô hình. Khi cái tình lên ngôi, công lý nhiều khi là một cuộc xáo trộn của những gì giả hình bên ngoài. Vô hình trung, nó đánh tráo sự thật và làm băng hoại các giá trị của công bình và bác ái. Và thế, thật giả đôi khi chỉ là một vở tuồng ngô nghê chỉ biết mua vui cho thiên hạ ấy thôi. Dẫu thế nào đi nữa, cái lý và cái tình phải luôn là đôi bạn chí cốt luôn song hành thì mới có thể kiến tạo nên những nấc thang giá trị cho cuộc đời. Cái lý làm nên sự thật và công bình; cái tình làm nên nhân văn và độ lượng. Sống cho ra cái lý cái tình nhiều khi cũng cần đến một người thầy.
***
Tôi cũng có một người Thầy đã bao lần nhắm mắt để đi tìm tôi, và… cũng đã bao lần vì nhắm mắt mà Thầy đã tìm lại được chính tôi. Tôi đã đánh mất Thầy tôi bao lần, nhưng chưa lần nào Thầy tôi đánh mất tôi. Ngày tôi bỏ nhà ra đi, Thầy đã đau thắt cõi lòng, quằn quoại mà khóc thương tôi đêm ngày. Những ngày u tối đó, Thầy đã khổ tâm ngược xuôi đi tìm tôi. Ánh mắt Người hốc hác. Làn da Người xanh xao vàng vọt. Thần sắc Người nhợt nhạt úa tàn. Người tìm tôi suốt đêm trường không ngủ. Thầy tôi bị bầm dập bởi vì đã bất cẩn lúc nóng vội lên đường tìm tôi. Đôi dép Thầy đứt rời làm đôi. Cầu áo rách toạc, lộ ra bờ vai gầy khô ốm yếu.
Ngày tìm thấy tôi, Thầy vỡ òa vui sướng. Thầy ôm lấy tôi mà khóc nức nở. Tiếng khóc vang trời như muốn bày ra và trưng diện cho cả thế giới thấy rõ ruột gan. Cả đất trời như ánh bừng lên những tia sáng choi chang rực rỡ ghi dấu ngày cha con tôi đoàn tụ. Đoạn đường Thầy cõng tôi về nhà, Thầy hát nghêu ngao như đứa trẻ ngây dại giữa chợ đời. Ánh mắt Thầy sáng vằng vặc như chứa cả đất trời trong tim. Nhẹ nhàng. Ghé sát tai tôi, Thầy nói với tôi một lời âu yếm rằng: Cha yêu con! Cả thế giới như sống lại trong tôi. Tôi không còn ám ảnh cảnh hãi hùng những ngày trú ngụ trong nghĩa trang; không còn sợ hãi cảnh bơ vơ nơi đầu đường xó chợ; không còn phải chịu cảnh đói rét dưới gầm cầu; không còn phải lo lắng bữa đói bữa no… Thầy đã đến và đã làm cho tôi sống lại. Tôi được hân hoan trong những ngày tháng có Thầy ở bên. Tôi đã được sống lại những khoảnh khắc hồn nhiên vui tươi của một đứa bé.
Ngày trở về, thân thể tôi đầy những vết thương vì bị ăn đòn, đầy những vết lở loét hoang hoại, bốc mùi hôi thối. Dịu dàng. Đôi tay Thầy rửa sạch, băng bó, xức dầu và chữa lành chúng. Thầy nhìn tôi cách âu yếm. Vỗ về, Thầy ngỏ lời: Có Thầy đây, đừng sợ! Tâm hồn tôi được chìm đắm trong sự bình an vui sướng xiết bao. Thầy đã mang lại cho tôi một bầu trời hy vọng. Ôi! Một niềm hân hoan thật khó diễn tả làm sao!
Thời gian thấm thoát trôi nhanh, tôi dần bình phục. Những vết thương nay đã lành khô để lại những vết sẹo in sâu nơi làn da thịt. Những vệt hoen lở cũng đã phai dần theo năm tháng. Ấy vậy, mỗi lần trái gió trở trời, chúng lại âm ỉ như dằn xé thể xác và tâm hồn tôi. Tôi rên siết mỗi khi chiều về. Tôi khóc lóc mỗi khi tăm tối bủa vậy giăng mắc. Tôi than đời, trách mình! Tôi như muốn chết đi vì không muốn đối diện với những khổ đau mà tôi đang phải gánh chịu. Tôi muốn xua đi tất cả. Bất lực. Tôi ghét cuộc đời, ghét bản thân, ghét luôn cả Thầy tôi.
Thầy tôi vẫn ở đó, im lặng, chẳng nói một lời chi. Thầy đau!
Tôi than trách, Thầy vỗ về. Tôi kêu la, Thầy cũng quặn thắt. Tôi buồn, Thầy cũng nát tan cõi lòng… Thầy chỉ ở bên tôi và nghe tôi trút hết những lời cay đắng. Âm thầm. Thầy vén áo mình ra và chỉ cho tôi thấy những vết thương còn đang rỉ máu. Ôi, những vết thương ấy còn hãi hùng, khủng khiếp hơn của tôi gấp bội! Nhìn những vết sẹo trên da thịt Thầy, tôi biết, Thầy tôi đã phải chịu đựng thật nhiều. Tôi chẳng biết Thầy đã bị như thế từ lúc nào, tôi chẳng tường tại sao Thầy lại khổ sở đến thế, thế nhưng, tôi chưa bao giờ Thấy thầy kêu ca hay than trách, chẳng bao giờ Thấy thầy tỏ ra tuyệt vọng. Thầy vẫn luôn là vị anh hùng trong ánh mắt tôi – một đứa trẻ ngây thơ chẳng hiểu sự đời. Những gì tôi phải đối diện đây thấm thía vào đâu so với những nỗi khốn khổ của Thầy! Thầy vẫn luôn như vậy, đứng vững cho tôi tựa đầu. Và thế, tôi được Thầy mình cùng chịu những cơn đau; Và thế, tôi lớn lên trong vòng tay đầy ắp tình yêu của Thầy.
Mãi sau này, khi khôn lớn hơn, tôi mới hiểu, tại sao Thầy tôi lại thế. Thật là một cái giá quá đắt! Tình yêu của Thầy quả là một điều cao thâm!
Thầy đã cho tôi tất cả, đã chết cho tôi được sống, đã đau khổ để thấu cảm những khổ đau mà tôi luôn phải gánh chịu. Thầy đã cùng tôi đi qua bao mùa sướng vui của cuộc đời, cùng tôi chia cơm sẻ bánh và dạy tôi cách để trở nên là một con người. Thầy đã dẫn tôi vào đời từ những bước chân chập chững đầu tiên, đã tập cho tôi nói bập bẹ, ê a; đã mớm cho tôi từng miếng sữa đầu đời. Đã bao lần tôi vấp ngã, bầm dập; đã bao lần tôi đi hoang, phách lối; đã bao lần tôi phản bội, lỗi thề, thế nhưng, khi đi qua biết bao biến cố ấy, tôi lại càng nghiệm thấy sự bao la của trái tim Thầy. Tình yêu ấy thật thủy chung son sắc, thật cao rộng hải hà. Những gì tôi mang đến cho Thầy thật đáng xấu hổ biết bao, nhưng những gì Thầy mang đến cho tôi lại vĩ đại khôn lường. Tất cả đơn giản chỉ để minh chứng cho một điều: Thầy yêu tôi.
Ở với Thầy bấy lâu, xin nguyện là chút muối mỏng manh ướp cho mặn đời mai sau. Thầy tôi: Giêsu!
***
20 tháng 11, là một ngày thật ý nghĩa đối với những người đang thi hành sứ vụ lái đò. Đây cũng là cơ hội để phận làm trò bày tỏ lòng biết ơn đối với những người ngày đêm chèo lái con đò của đời mình. Trong những người thầy ấy, có vị đã chèo lái đời ta chỉ một đoạn đường, có vị chỉ thoáng qua một lát, nhưng cũng có vị đã sống với ta cả đời người. Nhiều khi thầy ta không phải là những ai xa lạ, nhưng người thầy ấy lại chính là những người đang sống bên cạnh ta: “Tam nhân hành, tất hữu ngã sư yên. Trạch kỳ thiện giả nhi tòng chi, kỳ bất thiện giả nhi cải chi.” (trích Luận Ngữ – Khổng Phu Tử). Tạm dịch: “Ba người cùng đi, tất có người là thầy ta. Chọn điều hay của họ mà học theo, nhìn điều dở của họ mà tự sửa mình.”
Để tỏ bày lòng biết ơn và sự tri ân, người viết mượn lời thơ của tác giả: Thảo Nguyên, xin gửi chút tâm tình đến các bậc ân sư:
“Một đời người – một dòng sông…
Mấy ai làm kẻ đứng trông bến bờ
“Muốn qua sông phải lụy đò”
Đường đời muôn bước cậy nhờ người đưa…
Tháng năm dầu dãi nắng mưa
Con đò trí thức thầy đưa bao người.
Qua sông gửi lại nụ cười
Tình yêu xin tặng người thầy kính thương.”
Mừng ngày Nhà Giáo Việt Nam 20-11
Fx. Trần Mạnh Cường K.XVII
Nguồn tin:


Tin cùng chuyên mục:
Thầy Tôi
Thư Gửi Anh Chị Em Giáo Chức Công Giáo Nhân Ngày Nhà Giáo Việt Nam 20/11/2026
GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO TRƯỚC THỜI ĐẠI CÔNG NGHỆ
NHÀ LÃNH ĐẠO AI CÔNG GIÁO MUỐN NHỮNG CƠ HỘI CỦA CÔNG NGHỆ MỚI PHỤC VỤ CÔNG CUỘC LOAN BÁO TIN MỪNG