Bạo Lực Của Thế Gian Và Tình Yêu Của Thiên Chúa (Suy Niệm Thứ Sáu Tuần Thánh – Lm. Anthony Trung Thành)

Trong ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, chúng ta tưởng niệm cuộc Thương Khó của Đức Giêsu Kitô, nơi tình yêu của Thiên Chúa được tỏ lộ qua sự tự hiến và vâng phục của Người Con. Đồng thời, thập giá cũng vạch trần tận căn thực trạng của con người: con người đã lạm dụng tự do Thiên Chúa ban, khước từ tình yêu của Ngài và để cho sự dữ lớn lên trong lòng mình. Từ đó phát sinh những hậu quả đau thương trong đời sống cá nhân và cộng đồng, mà bạo lực là một biểu hiện rõ nét.

Vì thế, thập giá không chỉ là biến cố của quá khứ, nhưng còn là ánh sáng giúp chúng ta nhận ra sự thật về con người và thế giới hôm nay. Dưới ánh sáng thập giá, chúng ta thấy rằng bạo lực không chỉ là một hiện tượng bên ngoài, nhưng phát xuất từ trái tim con người đã bị tội lỗi làm tổn thương. Khi con người khước từ Thiên Chúa, khép lại trong ích kỷ và thù hận, bạo lực tất yếu sẽ bộc lộ trong đời sống cá nhân cũng như cộng đồng: từ chiến tranh giữa các dân tộc, đến những xung đột trong xã hội, và cả những tổn thương âm thầm trong gia đình.

Tuy nhiên, ý nghĩa cốt lõi của cuộc Thương Khó không nằm ở việc tội lỗi và bạo lực của con người bị phơi bày, nhưng ở chỗ nơi Đức Kitô chịu đóng đinh, tình yêu cứu độ của Thiên Chúa được biểu lộ cách tột đỉnh. Chính trong sự gặp gỡ giữa tội lỗi con người và tình yêu tự hiến của Đức Kitô, mầu nhiệm cứu độ được khai mở. Vì thế, khi chiêm ngắm Thập giá, chúng ta được mời gọi bước vào một hành trình đức tin: từ việc nhận ra tội lỗi và bạo lực nơi chính con người, đến việc nhìn lại những biểu hiện của chúng trong thế giới hôm nay, và sau cùng là khám phá con đường tình yêu cứu độ mà Thiên Chúa mở ra để biến đổi con người.

1. Thập giá Đức Kitô: nơi vạch trần tội lỗi của con người qua những hình thức bạo lực

Bài Thương Khó cho thấy một sự thật không thể phủ nhận: Đức Giêsu không chỉ chịu đau khổ, nhưng chịu hậu quả của tội lỗi con người biểu lộ qua những hành vi bạo lực dưới mọi hình thức. Người bị phản bội, bị bắt bớ, bị tra khảo, bị nhục mạ và cuối cùng bị đóng đinh. Như ngôn sứ Isaia đã tiên báo: Người đã bị thương tích vì tội lỗi chúng ta, bị tan nát vì sự gian ác chúng ta (x. Is 53,5).

Điểm then chốt ở đây là: bạo lực không chỉ giới hạn nơi hành vi thể lý, nhưng còn bao gồm những tổn thương tinh thần và luân lý. Đức Giêsu bị bỏ rơi bởi môn đệ, bị hiểu lầm, bị kết án bất công. Người đã gánh chịu tận cùng nhiều hình thức xúc phạm và bạo lực mà con người gây ra cho nhau. Tất cả những điều đó đều bắt nguồn từ một thực tại sâu xa hơn: tội lỗi đang hoạt động trong lòng con người.

Hơn thế nữa, bạo lực ấy không phải là hành động bộc phát, nhưng được tổ chức và hợp thức hóa. Đám đông nhân danh luật pháp, các thủ lãnh nhân danh Thiên Chúa, Philatô nhân danh trật tự chính trị. Điều đó cho thấy một thực tại đáng sợ: sự dữ có thể khoác lên mình vẻ ngoài của công lý và chính đáng. Như thế, thập giá không chỉ tố cáo sự dữ, nhưng còn vạch trần một cơ chế của sự dữ, khi con người có thể làm điều ác mà vẫn tưởng mình đang làm điều đúng.

Theo Đức Bênêđictô XVI, cuộc Thương Khó mạc khải một nghịch lý: con người dùng bạo lực để loại trừ sự thật, trong khi Thiên Chúa lại biểu lộ sự thật ấy qua con đường hiền lành và tự hiến. Chính trong nghịch lý này, thập giá trở thành nơi mặc khải sự thật về con người trước mặt Thiên Chúa. Nhìn vào thập giá, chúng ta không chỉ thấy tội lỗi của người khác, nhưng còn nhận ra tội lỗi của chính mình. Bởi lẽ, như ngôn sứ Isaia loan báo: “Đức Chúa đã đổ trên Người tội lỗi của tất cả chúng ta” (Is 53,6). Vì thế, thập giá không chỉ là một biến cố đã xảy ra trong quá khứ, nhưng là một thực tại luôn hiện diện, như tấm gương phản chiếu chính nội tâm con người hôm nay.

2. Tội lỗi và bạo lực trong thế giới hôm nay: từ chiến tranh đến xã hội và gia đình

Nếu thập giá là nơi tội lỗi con người được bộc lộ cách trần trụi qua những biểu hiện cụ thể của bạo lực, thì thế giới hôm nay là nơi thực tại ấy tiếp tục lan rộng.

Chúng ta chứng kiến những cuộc chiến tranh đau thương: từ xung đột giữa Ukraine và Nga, đến tình trạng bạo lực tại Dải Gaza, rồi tại Trung Đông và nhiều nơi khác. Ở đó, con người vẫn nhân danh công lý, an ninh hay quyền lợi để tiêu diệt lẫn nhau. Những hình ảnh thành phố đổ nát, gia đình ly tán, trẻ em sống trong sợ hãi, những người vô tội ngã xuống, những thi thể nằm lại giữa đổ nát, và những tiếng khóc xé lòng của người ở lại, tất cả cho thấy một thực tế: bạo lực không chỉ giết chết thân xác, nhưng còn phá hủy tương lai và hy vọng. Như Đức Phanxicô đã nhiều lần cảnh báo, nhân loại hôm nay đang sống trong “một cuộc chiến tranh thế giới từng phần”, và ngài nhấn mạnh rằng chiến tranh không bao giờ là giải pháp, nhưng chỉ làm gia tăng đau khổ và chia rẽ.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào chiến tranh, chúng ta có thể nghĩ rằng bạo lực là chuyện xa xôi. Thực ra, bạo lực còn len lỏi và hiện diện rất gần, ngay trong đời sống thường ngày của con người.

Trong đời sống xã hội, bạo lực không chỉ là những hành vi tấn công thể lý, nhưng còn mang nhiều hình thức tinh vi hơn: đó là bạo lực của bất công, khi con người bị đối xử bất bình đẳng; bạo lực của gian dối và thao túng, khi sự thật bị bóp méo; bạo lực của lời nói và truyền thông, khi danh dự và nhân phẩm của người khác bị xúc phạm; bạo lực của sự loại trừ, khi những người yếu thế bị gạt ra bên lề. Đặc biệt, trong thời đại hôm nay, bạo lực còn lan rộng qua không gian mạng, nơi những lời nói ác ý, những phán xét vội vàng và những làn sóng công kích có thể hủy hoại một con người mà không cần đến vũ khí. Từ đó, có thể thấy rằng: bạo lực thường khởi đi từ những thái độ nội tâm rất nhỏ bé nhưng âm thầm tích tụ trong lòng người: sự ích kỷ, nóng giận, ganh tị và thiếu tôn trọng.

Chính trong bối cảnh đó, gia đình lẽ ra là nơi yêu thương, lại có nguy cơ trở thành nơi phát sinh những vết thương nghiêm trọng nhất. Bạo lực không chỉ là đánh đập, nhưng còn là lời nói làm tổn thương, là sự áp đặt, là thái độ thiếu tôn trọng, là sự im lặng lạnh lùng. Thánh Gioan Phaolô II đã từng khẳng định: “Tương lai của nhân loại đi qua gia đình” (x. FC 86). Điều đó có nghĩa là: nếu gia đình không có bình an, thì thế giới cũng không thể có hòa bình.

Như vậy, chiến tranh ngoài kia và bạo lực trong xã hội, gia đình không phải là hai thực tại tách biệt, nhưng liên kết với nhau. Một thế giới đầy xung đột bắt đầu từ những trái tim không biết yêu thương và từ những gia đình thiếu bình an.

3. Con đường vượt thắng tội lỗi và bạo lực: sức mạnh của tình yêu cứu độ

     Trước thực tại đó, câu hỏi đặt ra là: con người có thể làm gì để vượt thắng tội lỗi và bạo lực? Câu trả lời không đến từ những lý thuyết trừu tượng, nhưng từ chính thái độ của Đức Giêsu. Khi Phêrô rút gươm, Người nói: “Hãy xỏ gươm vào bao” (x. Ga 18,11). Người không đáp trả bạo lực bằng bạo lực, nhưng bằng sự hiền lành và tự hiến.

Điểm cốt lõi ở đây là Đức Giêsu không chấp nhận bạo lực, nhưng đã chiến thắng bạo lực bằng tình yêu vâng phục. Chính khi đi vào tận căn của tội lỗi con người và mang lấy nó trên thập giá, Người đã mở ra con đường cứu độ, không phải bằng cách hợp thức hóa bạo lực, nhưng bằng cách biến thập giá, khí cụ của bạo lực, thành nơi tình yêu cứu độ được tỏ lộ. Như thư Do Thái nói: “Người đã học vâng phục qua những đau khổ” (x. Dt 5,8). Chính trong sự vâng phục và tự hiến ấy, Đức Kitô đã chiến thắng bạo lực và mở ra con đường cứu độ cho nhân loại.

Đức Phanxicô cũng nhấn mạnh rằng hòa bình đích thực không thể xây dựng trên bạo lực, nhưng trên văn hóa gặp gỡ, đối thoại và tha thứ (x. FT, 225-227). Con đường này không phải là điều xa vời, nhưng bắt đầu từ những lựa chọn rất cụ thể trong đời sống hằng ngày. Đó là biết kiềm chế cơn giận, biết lắng nghe, biết nói lời xây dựng, biết xin lỗi và tha thứ. Trong gia đình, đó là chọn đối thoại thay vì áp đặt, chọn yêu thương thay vì hơn thua. Thực tế cho thấy, nhiều khi chỉ một lời xin lỗi chân thành hay một cử chỉ nhường nhịn cũng có thể chấm dứt cả một chuỗi bạo lực kéo dài.

Sau cùng, cần nhận ra rằng: con người không thể tự mình vượt thắng tội lỗi và bạo lực nếu không có ơn Chúa. Chính nơi thập giá, Đức Kitô đã mang lấy hậu quả của bạo lực do con người gây ra, nhưng chính trong tình yêu vâng phục và tự hiến của Người, ơn cứu độ và bình an được khai mở cho nhân loại.

Kết luận

Thứ Sáu Tuần Thánh mạc khải cho chúng ta một chân lý sâu xa: tội lỗi và bạo lực không phải là lời cuối cùng. Lời cuối cùng thuộc về tình yêu, tình yêu hiền lành, tha thứ và tự hiến của Đức Kitô. Chính từ thập giá, nơi bạo lực đạt đến đỉnh điểm, ơn cứu độ đã được khai mở.

Vì thế, khi chiêm ngắm Đức Giêsu chịu đóng đinh, chúng ta không chỉ dừng lại ở sự cảm thương, nhưng được mời gọi hoán cải: từ bỏ mọi hình thức bạo lực trong suy nghĩ, lời nói và hành động; xây dựng hòa bình ngay trong gia đình và các tương quan của mình. Bởi lẽ, hòa bình của thế giới không bắt đầu từ những hiệp định lớn lao, nhưng bắt đầu từ một trái tim biết yêu thương và từ một gia đình biết sống hiền lành và tha thứ.

Lạy Chúa Giêsu chịu đóng đinh, giữa một thế giới còn đầy bạo lực và chia rẽ, xin ban cho chúng con trái tim hiền lành và khiêm nhường như Chúa. Xin chữa lành những vết thương trong tâm hồn chúng con, để chúng con biết từ bỏ bạo lực trong suy nghĩ, lời nói và hành động. Xin dạy chúng con biết yêu thương, tha thứ và xây dựng bình an, khởi đi từ chính gia đình và những tương quan hằng ngày. Để nhờ đó, chúng con trở nên chứng nhân của tình yêu Chúa giữa đời. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành

Nguôn tin: Dcv thánh phanxico